Ana Sayfa Kontak Lens Soru ve Cevaplarla Kontak Lensler

Soru ve Cevaplarla Kontak Lensler

PAYLAŞ
Kontak Lensin Takılması

klKontak lens nedir, ne amaçla kullanılır? Kaç çeşit kontak lens vardır?
Lensler gözlüğüne yerine kullanılan, göz üzerine uygulanan özel cihazlardır. Silikon veya akrilattan yapılırlar. Kontak lens göze temas eden mercek anlamındadır. Korneanın üzerine tam ortaya, optik aksın üzerine yerleştirilir. Yumuşak, sert ve hibrit kontak lensler vardır. Hibrit lenslerin özelliği ortasının sert, kenarlarının yumuşak olmasıdır. Bunların da kendi içinde alt grupları vardır.

Lenslerin kullanım sürelerine göre çeşitleri var mıdır?
Sabah takılıp akşam çöpe atılan günlük lensler olduğu gibi haftada bir, 15 günde bir veya ayda 1 çıkarılabilen lensler de bulunur. Kontak lens kullanan kişilerin gözlerinin toleransı önemlidir. Bu nedenle bir ay boyunca gözde kalabilen lenslerin bile gece yatmadan çıkartılması iyi olur. Özellikle genç yaşta kontak lens kullanmaya başlayan kişilerin gece lensleriyle uyumamalarında fayda vardır. Sporcuların, balerinlerin de spor ya da sanat etkinliği bitince kontak lenslerini çıkartıp gözlük kullanmaları daha doğrudur.

Kontak lensleri gençler, çocuklar kullanabilir mi?
Bu en çok merak edilen konulardan biridir. Çoğu göz hekimine göre lensler 18 yaşın üstündekilere önerilmelidir. Ancak bazı özel durumlarda 18 yaşın altındakilerin de lens kullanması gerekebilir. Burada en önemli konularadn biri annenin babanın bilinçli olması ve hekimle olan uyumudur. Eğer bir çocuk başarılı bir basketbolcu ise, gözündeki bozukluk yüzünden potayı görmekte zorlanıyorsa, aile büyüklerinin kontrolünde lens kullanabilir. Mesela antremanlarda ya da maçlarda çocuğun lensini annesi takıp çıkarabilir. Aksi takdirde gözlükle spor yapmak zorunda kalan çocuğun işi daha zorlaşacaktır.

18 yaşın altındaki bir çocukta iki gözü arasında 2 ya da 2,5 numaranın üzerindeki farklılık bulunması da lens kullanmayı gerektiren bir durumdur. Anizometropi denilen bu sorunda eğer çocuğun bir gözü bozuk, diğeri sağlamsa gözlük taktırmak son derece zor olacaktır. Çocuk belki sizin yanınızda gözlüğü takacaktır ama kapıdan çıkar çıkmaz gözlüğü cebine ya da çantasına saklayacaktır. Çocuğun numaralı olan gözüne lens takılması görme sorununu çözer. Tabii, çocuğa lens kullanımı konusunda iyi eğitim verilmesi ve göz kontrollerinin ihmal edilmemesi kaydıyla…

Yumuşak kontak lensler kimler için uygundur?
Yumuşak lensler estetik olarak gözlüğün yerine tercih edilir. Müsabaka sırasında rahat etmek için gözlüğe alternatif olarak lens kullanan çok sayıda sporcu da vardır. Yumuşak lensler renkli veya renksiz olabilirler. Kornea ve konjonktiva denilen ön kısımda ya da göz kapaklarında problem olan asla kontak lens kullanmamalıdır. Kontak lens kullanmak isteyen kişilerin göz dış yüzeyinde problem olmamalıdır.

Sert kontak lensler hangi durumlarda kullanılır?
Sert kontak lensler daha çok keratokonus hastalarına verilir. Türkiye’de yumuşak lenslerin çok az olduğu 70’li ya da 80’li yılların başından itibaren sert lens takmaya alışkın ve halinden memnun hastalar da bu tür lensleri kullanmaya devam edebilirler. Keratokonus hastalarına sert lenslerin yanı sıra ortası sert, kenarı yumuşak lensler de önerilir. Bir de yeni tip lensler vardır. Söz konusu lenslerin en önemli özelliği ise keratokonusa neden olan korneanın sivriliğine adapte olabilmeleridir.

Kontak lensler nasıl kullanılmalı, takılıp çıkartılırken nelere dikkat edilmelidir?
Kontak lenslerin takılması çok zor değildir. Göz kapakları olabildiği kadar muntazam açılmalı ve lens kornea üzerine yerleştirilmelidir. Ancak lenslerin çıkartılması yumuşak ya da sert oluşuna göre biraz farklılık gösterir. Göz hekimleri hastalarına kontak lenslerin nasıl çıkartılması gerektiğini gösterirler. Çoğu hasta eğer lens kullanmaya hevesli ise, aşağı yukarı bir hafta sonra lensini aynaya ihtiyaç duymadan takıp çıkartabilir.

Kontak lenslerin kullanımı ve bakımı konusunda nelere dikkat edilmelidir?
Kontak lens kullanan hastaların dikkat etmesi gereken başlıca kurallar şöyle sıralanır:

  • En önemli konu temizliktir. Lens takılmadan ve çıkarılmadan önce ellerin iyice yıkanması gerekir.
  • Kontak lens kullananlarda yüzün ve özellikle göz bölgesinin hijyeni de son derece önemlidir. Bu nedenle kontak lens takılmadan önce mutlaka yüz yıkanmalıdır.
  • Genel vücut hijyeni de ihmal edilmemelidir.
  • Lens kullanan hastaların başlarını dayadıkları yastık da temiz olmalıdır. Yastık kılıfı sık sık değiştirilmelidir.
  • Yüz kurulama havlusu kirli ise enfeksiyonlara zemin hazırlayabilir. Kontak lens kullanan kişiler yüz kurulama havlusunun temizliğine özen göstermeli, mümkünse kağıt havlu kullanmalıdırlar.

Temizlikle ilgili bu noktalara dikkat edilmemesi halinde gözde enfeksiyonlar gelişebilir. Hatta hastada körlük derecesinde görme kaybı meydana gelebilir.

Herkes lens takabilir mi? Kontak lens kullanmaması gereken kişiler var mıdır?
Eğer göz kapağında arpacık, şalazyon gibi hastalıklar, kirpiklerle ilgili problemler ve göz nezlesi gibi yüzeyel problemler varsa yumuşak lenslerden uzak durulmalıdır. Bu tür durumlarda kontak lens kullanımı enfeksiyona yol açabilir. Kontak lens kullanmaması gereken bir diğer grup da travma sonucu kapak bütünlüğü bozulmuş hastalardır. Felç nedeniyle göz kapağı hareketleri muntazam olmayan kişiler için de aynı şey geçerlidir. Mesela bir göz kapağı tam kapanırken, diğer taraf açık kalan kişiler için kontak lens uygun bir seçenek değildir.

Kuru göz sorunu olan kontak lens kullanabilir mi?
Kontak lensler kuru göz sorunu olanlarda bazen sıkıntı doğurabilir. Lensin materyaline bağlı olarak gözde kuruluk artabilir. Bazen de lens kendi materyali nedeniyle gözyaşını sünger gibi içine çekebilir. Zaten az olan gözyaşı iyice uzaklaşabilir. Bu nedenle kontak lensler kuru göz sorunu olanlara mümkün olduğunda verilmemelidir.

Kontak lenslerin acilen çıkartılmasını gerektiren durumlar var mıdır?
En ufak bir huzursuzluk hissinde kontak lensler hemen çıkartılmalıdır. Kontak lenslerin acilen çıkarılması gereken başlıca belirtileri şöyle sıralamak mümkündür:

  • Görmede azalma
  • Gözde kızarıklık, çapaklanma
  • Batma
  • Yanma
  • Sulanma
  • Kaşıntı

Bu tür yakınmalar kişinin uygun olmayan bir lens kullanmasından ya da hijyen ve bakım kurallarına dikkat etmemesinden kaynaklanabilir.

Kontak lens konusunda kişiyi kim yönlendirmelidir? Göz hastalıkları uzmanı mı, optisyen mi?
Kontak lensler optisyenlik müesseselerinde satılmaktadır. Ancak optisyenlik müesseselerinde hastaya gözlük numarasına göre lens verilmesi kesinlikle doğru değildir. Optisyenler gözdeki kapak ve kirpik hastalıklarını, kapak bütünlüğünün bozulması gibi az önce bahsettiğimiz yüzey problemlerini fark etmeyebilir. Bunu ancak göz muayenesi sırasında bir hekim fark edebilir. Söz konusu sorunlarda kişiye asla kontak lens verilmemesi gerekir.

Bir diğer önemli konu da kişinin göz yapısına uygun lens seçimidir. Kornea çapı önemli bir kriterdir. Kiminin korneası daha diktir, kimimizinki daha düzdür. Lens buna göre seçilmelidir. Mesela, düz bir korneanın önüne olması gerektiğinden daha dik bir lens koyar veya tam tersini yaparsanız o lensin teması arzu ettiğiniz uygunlukta olmayacaktır. Dolayısıyla göze zarar verecektir. İşte bu yüzden hastalar mutlaka hekim reçetesiyle kontak lens almalıdır.

Renkli lensleri herkes kullanabilir mi?
Kozmetik lensler de mutlaka doktor kontrolünde verilmelidir. Yüzey problemi olan kişiler asla kontak lensleri kullanmamalıdır. Yüzey problemi olmayan kişiler bile renkli lensleri sadece aksesuar olarak kullanmalı, her gün takmamalıdır.

Kırma kusuru olanlara yönelik renkli lensler var mı?
Evet, renkli lenslerin de miyop, hipermetrop ve astigmat hastaları için olanları mevcuttur. Ancak renkli lenslerle elde edilen görüş kalitesi hiçbir zaman renksiz lensler kadar iyi değildir.

Renk körlüğünün tedavisinde kontak lenslerin yeri nedir?
Renk körlüğü olanlar için geliştirilmiş özel gözlük ve lensler de vardır. Özellikle renk körlüğünün kabul edilmediği meslek gruplarında mesela gemi adamlarında bunlardan faydalanılır. Renk körlüğü olanlara söz konusu lensler tatbik edilir. Böylelikle göremedikleri tonlarda, renklerde görüş sağlanır.

Kaynaklar

  • Op. Dr. Neslihan Özgen, “Sorular ve Yanıtlarla Göz Hastalıkları: 16 Uzmandan Göz Sağlığına Dair Her Şey”, İstanbul: Sağlık Adası Yayınları, Nisan 2012. s. 33-37.