Optisyen.info

Normal Görme ve Gelişimi

cocuk-goz-sagligiNormal görme nedir?
Her iki göz ile ayrı ayrı belli bir mesafeden belli boyutta bir cismi görebilme, tüm renkleri ayırt edebilme, çevreyi belli bir genişlikte görebilme, aydınlıkta belli miktarda silik cisimleri ayırt edebilme, karanlıkta belli boyutta cisimleri ayırt edebilmeye normal görme diyoruz. Gördüğünüz gibi gözler ayrı ayrı değerlendirilmekte ve farklı özelliklerde, farklı koşullarda görme miktarı “normal” tanımı için gerekli olmaktadır.

Normalde görme ne zaman başlar?
Işıkla beraber ve doğum gerçekleştikten sonra görme başlar. Anne karnındayken bebeklerin ışığı ayırt ettikleri bilinmektedir. Ama buna gerçek anlamda “görme” demek mümkün değildir.

Bebeklerin görmesi doğumdan hemen sonra nasıldır?
Öncelikle uyanıklık ve çevreye duyulan ilgi görme anlamına gelir. Karanlık ve aydınlığı ayırt etmelerine rağmen bebekler ilk 1 ay içinde duruma tam uyum sağlayamadıkları için uykuları düzenli değildir. İnsanlarda geceyi gündüzden ayırma işini, aydınlığı karanlıktan ayıran hücreler yapar. Oysa örneğin tavuklarda bu işi üçüncü beyin denilen beynin özel bir bölümü yapar. Bebeklerde göz ile beyin arasındaki iletişim, başlangıçta düzenli olmadığı için gecenin ortasında uyanabilirler. Ama bir süre sonra bu iletişim normal bir şekilde çalışmaya başlar ve bebeklerin uyku düzeni bizimki gibi olur.

Normalde bir bebeğin ilk birkaç haftada ışığa tepki vermesi, ilk 3 ayda göz göze gelmesi beklenir. Birkaç aylık bebekler net göremezler. Kendilerinden en fazla 50-100 cm uzak mesafedeki kişileri ve cisimleri seçebilirler. Bu yaşta çevre görmeleri, merkezi görmeden daha iyidir.

Bebekler neden erişkinler kadar iyi göremez?
Doğumdan sonra bebeklerin sinir sistemi henüz tam gelişmemiştir. Bu yüzden konuşamazlar, yürüyemezler ve başka birçok işi hemen yapamazlar. Sinirlerin tam kapasiteyle çalışabilmesi için çevrelerinde bir kılıf olması gerekir. Nasıl elektrik teli çevresindeki plastik kılıf olmadığında kaçak yapar elektriği iletemezse sinirler de kılıf olmayınca beiynle vücut arasındaki iletileri getirip götüremezler. Kılıfların tamamlanması zamanla olur. Görme, konuşma ve yürüme de zamanla gelişir.

Görme, temel canlılar için tehlikelerden korunmak ve besin bulmak için gereklidir. Bu açıdan zaten bebeklerin sadece anne memesini veya biberonu görmesi de yeterlidir. Diğer bir deyişle sadece 50 cm uzaklığa kadar olan mesafeyi görmeleri gerekli ve yeterlidir. Gidemeyecekleri mesafedeki bir cismi veya kişiyi görmeleri gerekli değildir. Korunmak için de yeterince güçlü bir ağlama becerileri olduğunun eminim farkındasınız!

Bebeklerin görmesi daha sonra nasıldır? 
Bebeklerde başlangıçta 50 cm mesafede olan görme, hareket yeteneklerinin artmasına koşut şekilde artar. Bebekler yeni doğduklarında sadece karşılarında ve yakın mesafede duran görüntüleri görebilirken, zamanla başlarını da oynatarak ve yanlarına çok da bakamayarak izlerler. Daha sonra sadece gözleriyle, başlarını oynatmadan ve daha yanlarda duran cisimleri izleyebilirler ki, elini uzatıp yakalama ancak bu dönemden itibaren başlar. 6 aylıktan itibaren yakında olan hareketli cisimleri izlemesi artar.

Görme işlevi, 5 yaş civarında erişkinlerle aynı düzeye varır. Ama bu yaşta hala gelişme sürer. 7-9 yaşından sonra gelişme durur. Bu durum göz tembelliği açısından önemlidir. Çünkü 7-9 yaşından sonra tembellik tedavi edilemez, beynin görme merkezinin gelişimi kapanır.

Görme kendiliğinden mi gelişir?
Görme kendiliğinden gelişmez; görmenin gıdası uyarıdır. Karanlık bir mağarada büyüyen veya her iki gözünde katarakt gibi görmeyi engelleyici bir perde bulunan çocukların görmesi normal miktarda gelişemez. Beyindeki hücrelerin gelişmesi için ışıklı, şekilli, hareketli, renkli uyaranlara (cisimler, şekiller, canlılar) bakılması ve görülmesi gereklidir.

Bu açıdan görme diğer duyulardan farklıdır. İşitme, dokunma, tat alma ve koku alma duyuları uyarısız da gelişir; sadece uyarılarla daha becerikli olurlar. Müzik dinlemek işitmeyi daha becerili, değişik tat ve kokularla karşılaştırmak tat alma ve koku alma duyularını daha eğitimli hale getirir, tıpkı heykel yapan birindeki dokunma duyusunun gelişimi gibi.

Resimde sağlıklı bir bebeğin ilk ayda (a), altıncı ayda (b), bir yaşında (c) ve üç yaşında (d) bir oyuncağı nasıl gördüğü gösterilmektedir.
Resimde sağlıklı bir bebeğin ilk ayda (a), altıncı ayda (b), bir yaşında (c) ve üç yaşında (d) bir oyuncağı nasıl gördüğü gösterilmektedir.

Sağlıklı Bir Bebeğin Görme Gelişimi*

  • 0-2 ay: 25-50 mesafeden ışığı, canlı ve tek renkli (mavi hariç), parlak ve büyük cisimleri görür, ışığa bakar. Annesini fark eder. Çevredeki cisimleri merkezdekilerden daha iyi görür. Görme yaklaşık %5 düzeyindedir.
  • 2-3 ay: Kendisine yakından bakan birisiyle göz göze gelebilir. Yatay eksende hareket eden ışığı ve canlı renkli, parlak, büyük cisimleri izlemeye başlar. Bir süre sonra da dikey eksende hareket eden ışığı ve canlı renkli, parlak, büyük cisimleri izlemeye başlar. Dairesel şekilde dönen cisimleri izleme en son gelişir.
  • 3-6 ay: Canlı renkli, parlak, büyük cisimlerin yerini algılar ve tutmaya çalışır.
  • 6-10 ay: Giderek daha küçük cisimleri daha uzaktan (1-3 m) görebilir ve tutmaya çalışır. Daha önceden tanıdığı bir cisim yarısını da görme tamamını tahmin edip tanıyabilir. Görme yaklaşık onda bir düzeydedir.
  • 10-18 ay: Daha uzak mesafelerdeki (3-6 m) cisimleri görebilir, kişileri tanıyabilir.
  • 18 ay:  Oyuncakların ayrıntısını, resimli kitaplardaki resimleri net görebilir, tanıyabilir.
  • 24 ay: Cisimlerin en küçük ayrıntısını görebilir, benzerlikleri ve farklılıkları ayırt edebilir.
  • 3 yaş: Görmesi erişkin görmesinin yaklaşık %80’ine ulaşmıştır.

*Görme gelişim hızı her çocukta farklılık gösterebilir.

Kaynaklar

  • Prof. Dr. Pınar Aydın O’Dwyer, “Az Gören Çocukların Aileleri İçin El Kitabı”, Ankara: Arkadaş Yayınevi, 2011. 14-17.
Anonim

Çağatay Gülümser

Herkese merhaba, ben Çağatay. 2014 yılında Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Optisyenlik programından mezun oldum. Edirne’de bir optik firmasında mesul müdür olarak görev yapmaktayım. Yazmayı, çizmeyi, video çekmeyi ve teknolojiyi seviyorum.

Yorum Ekle

*

Bizi Takip Edin

Göz sağlığına dair daha çok bilgi için bizi diğer sosyal ağlardan da takip edebilirsin.